Μολύβι και χαρτί. Πληκτρολόγιο κι οθόνη. Με τον παραδοσιακό
ή το σύγχρονο τρόπο, όσο υπάρχει έμπνευση, γράφουμε. Ω, ναι, έτσι απλά. «Μα καλά, τι σε εμπνέει να γράφεις κείμενα;»,
ρωτούν συχνά. Τα πάντα. Ναι, κυριολεκτικά τα πάντα.
Η
επικαιρότητα, η κοινωνία, η πολιτική, τα επαγγελματικά, η οικογένεια. Μια
συζήτηση με φίλους, μια αφίσα στο δρόμο, μια φωτογραφία στα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης. Ο έρωτας, η αγάπη, το μίσος, η αλαζονεία, η περηφάνια, η
προκατάληψη, ο αλτρουισμός. Η ζωή. Ο θάνατος. Η δύναμη. Η απώλεια. Τα ίδια μας
τα βιώματα.
Ε, ναι. Τα πιο
δυνατά κείμενα, λέμε, είναι τα βιωματικά. Κι είναι αλήθεια.
Οι
λέξεις προκύπτουν από τις πιο μύχιες σκέψεις. Από συναισθήματα που μας κατακλύζουν
στην εκάστοτε κατάσταση. Από τις πιο έντονες εμπειρίες που έχουμε βιώσει. Μέσα
απ’ όλα αυτά δεν μπορούμε παρά να βάλουμε ψυχή μες τα γραπτά. Κι αυτό γιατί,
πριν αποτυπωθούν στο χαρτί ή σε μια οθόνη, έχουν γραφτεί μέσα μας. Πηγάζουν από
μας τους ίδιους. Απ’ το χαρακτήρα και την προσωπικότητα που έχουμε διαμορφώσει
μέχρι τη στιγμή που οι σκέψεις μετατρέπονται σε λέξεις.
Κι αυτές οι σκέψεις πυροδοτούνται κυριολεκτικά απ’ το
καθετί. Ένα εξωτερικό ερέθισμα, μια μελωδία, μια ανάμνηση, μια εικόνα, ένα
τραγούδι, μια κοινωνική περίσταση, μια είδηση, ένας άνθρωπος. Όλα αυτά, σχετικά
ή άσχετα μεταξύ τους, κάνουν την πένα ή τα πλήκτρα να παίρνουν φωτιά.
Ένας
απρόσμενος συνειρμός, ξαφνικά ξετυλίγει ολόκληρες γραμμές μπροστά στα μάτια
μας. Ο καθένας μας έχει τόσα να πει, να μοιραστεί, να εκφράσει, να ξορκίσει, να
καταθέσει, να θίξει, να κράξει, να φωνάξει, ίσως και να υπενθυμίσει στον εαυτό
του αλλά και στους γύρω του.
Όχι, δεν είμαστε θεοί, ούτε θέλει κανείς μας να κάνει τον
ιεροκήρυκα ή τον ξερόλα της παρέας.
Ωστόσο, υπάρχει αυτή η άκρατη ανάγκη να ανοίξουμε τα χαρτιά μας. Να γράψουμε τόσο,
σαν να προορίζεται για βιβλίο κι άλλο τόσο, ώστε να γίνει ο καθένας μας το
βιβλίο, του οποίου τις σελίδες θα ξεφυλλίσουν οι αναγνώστες μας. Ένα βιβλίο
απλό ή σύνθετο, ανάλογα το χαρακτήρα. Εσωστρεφής ή εξωστρεφής, δεν έχει
σημασία.
Ο
γραπτός λόγος θα είναι πάντα η διέξοδός μας. Σε κάθε κείμενο αποτυπώνονται
βιώματα, γεγονότα ή προβληματισμοί. Θέματα κοινωνικά που οφείλουν κάποτε να
αποενοχοποιηθούν, να εκλείψουν ή να αποτελέσουν τροφή για σκέψη. Θέματα που μας
αγγίζουν, είτε γιατί μας αφορούν άμεσα είτε γιατί έχουν αντίκτυπο στην κοινωνία
και τον άνθρωπο.
Τρομάζουμε στην ιδέα να στεκόμαστε ως απλοί θεατές,
μένοντας άπραγοι. Όχι, θέλουμε να βάλουμε το λιθαράκι μας, ώστε να γίνει λίγο
καλύτερος ο κόσμος, μα κι ο δικός μας μικρόκοσμος. Θέλουμε να βελτιωθούμε πρώτα
εμείς οι ίδιοι, κι έπειτα ο διπλανός κι ο απέναντι κι ο πιο πέρα, κι όλοι μαζί
ένα ντόμινο ανθρώπων που θα πάμε μαζί ένα βήμα πιο κοντά στην εξέλιξη, την
αλλαγή και την πρόοδο.
Ναι, ο
καθένας μας ξέρει πως είναι μοναδικός ως άνθρωπος, αλλά σίγουρα όχι ο μοναδικός
που προβληματίζεται, παρατηρεί, αισθάνεται, βιώνει καταστάσεις, τάσσεται υπέρ ή
κατά κοινωνικών συμπεριφορών και καταστάσεων και επιθυμεί να εκφραστεί
ελεύθερα.
Απ’ τα μπλοκάκια και τα ημερολόγια με στυλό ή μολύβι ως το «πρόχειρο» ή
το «σημειωματάριο» ενός υπολογιστή, το υλικό μας παραμένει ανεξάντλητο.
Προβλήματα και προβληματισμοί, βιώματα κι εμπειρίες, παιδικές αναμνήσεις,
ανεκπλήρωτοι έρωτες, όνειρα που αργήσαμε να κυνηγήσουμε ή εγκαταλείψαμε, πάθη
που θέλουμε να ξορκίσουμε και λάθη από τα οποία πήραμε τα μαθήματά μας φτάνουν
να γεμίζουν σελίδες για μέρες, μήνες, χρόνια ολάκερα.
Ναι, η
ζωή κι ο κόσμος είναι κινητήριες δυνάμεις για δημιουργία κι έμπνευση. Με
κεραίες σταθερά ανοιχτές για σήματα και μηνύματα, τις αισθήσεις σε μόνιμη
εγρήγορση και παρ’ όλα αυτά υπάρχουν στιγμές που ο καθένας μας μπορεί να
μπλοκάρει. Φορές που αναρωτιέσαι από πού να αρχίσεις, αφού το κεφάλι ξάφνου
θυμίζει μπλέντερ… ιδεών.
Οι ιδέες σκάνε στο μυαλό διαδοχικά, ένας βομβαρδισμός
πληροφοριών, κι εκείνη η ανάγκη να καταγραφούν όλα ταυτόχρονα δίχως να ξεφύγει
κάτι. Μα έλα που δε συμβαίνει πάντα! Τι κι αν κρατάς σημειώσεις, έρχεται ο
ειρμός και φεύγει, χάνεται! Ναι, μες το πρόγραμμα είναι κι αυτό. Όπως κι οι μέρες που «κατεβάζουμε ρολά».Τίποτα, καπούτ, λευκή πλάκα.
Στιγμές που το μυαλό αδειάζει ή υπερφορτώνεται. Χαμένος
στην καθημερινότητα ή στη μετάφραση, δεν ξέρεις από που να αρχίσεις. Δεν έχεις
χρόνο να σκεφτείς ή να τα βάλεις σε σειρά, ώστε τελικά να συνθέσεις ένα
κείμενο. Ναι, υπάρχουν κι αυτές οι φάσεις.
Η
συγγραφή είναι δημιουργία, όχι αγγαρεία. Θέλει έμπνευση, όχι πίεση.
Είναι ουσιαστική έκφραση, όχι στημένη εργασία που πρέπει να παραδώσεις για ένα
βαθμό (ναι, μπηχτή για το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας είναι αυτό, αλλά θα
το δούμε εκτενώς σε άλλο επεισόδιο, I promise). Είναι το μέσα σου που εξωτερικεύεις, μα και το έξω όπως εσύ το
αντιλαμβάνεσαι, το αποκωδικοποιείς και το κωδικοποιείς ξανά για να περάσεις τα
δικά σου μηνύματα.
Ακόμη κι αν γράφεις παραμύθια, μυθιστορήματα ή οτιδήποτε
ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας, πάλι έχει ένα μήνυμα, ένα νόημα, ένα ηθικό
δίδαγμα. Παραδείγματος χάριν, θες τον αναγνώστη να ταξιδέψει, να χαθεί λίγο
ανάμεσα στις αράδες, να ξεχάσει την πραγματικότητα ή να τη φανταστεί, γιατί
όχι, λίγο καλύτερη. Να ονειρευτεί, να οραματιστεί, να εμπνευστεί. Να ξεφύγει
για λίγο και να επιστρέψει στη δική του καθημερινότητα, βλέποντάς την πια με
μια άλλη ματιά.
Μη
φοβάσαι, λοιπόν, εκείνους που γράφουν. Σε κάθε τους κείμενο υπάρχει ένα κομμάτι
του εαυτού τους. Μια πτυχή της ζωής τους. Μια σταγόνα της ψυχής τους. Μια δόση
λογικής ή μια τζούρα συναισθήματος από τα βάθη της καρδιάς τους. Κουβέντες που
θέλουν να σου πουν, μα δεν ακούς. Λέξεις που μπαίνουν στη σωστή θέση τη σωστή
στιγμή, ώστε να φέρουν σε σένα ένα μήνυμα που, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, σε
αφορά.
Αν θες να μάθεις έναν τέτοιο άνθρωπο, να τον «διαβάσεις»,
δώσε προσοχή στις λέξεις του. Αν δεν τον γνωρίζεις προσωπικά, θα έρθεις πιο
κοντά του διαβάζοντας όσα έχει να σου πει. Μα ακόμα κι αν τον γνωρίζεις ήδη,
σίγουρα υπάρχουν κομμάτια του παζλ που σου λείπουν.
Τα
γραπτά του θα λένε πάντα περισσότερα απ’ όσα ο ίδιος ξεστομίζει. Και που
ξέρεις, ίσως να σε αφορούν παραπάνω απ’ όσο νομίζεις.
