Το ημερολόγιο γράφει 8 Μαρτίου. Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας. Για ένα ολόκληρο εικοσιτετράωρο το feed των social media θα γεμίσει με πολυφορεμένα τσιτάτα, σκόρπιους στίχους, ευφυολογήματα, εξομολογήσεις δημόσιας τοποθέτησης.
Οι ειδήσεις θ’ αναβάλλουν για μια μέρα από τη ροή τους άλλη μια γυναικοκτονία που προστέθηκε στα πρακτικά, ενώ τα ανθοπωλεία θα πάρουν φωτιά συνθέτoντας περίτεχνα μπουκέτα λουλουδιών με παραλήπτη μια τυχερή εκπρόσωπο του «ωραίου» για ορισμένους, «ασθενούς» κατ’ άλλους, φύλου.
Πολλοί πιστεύουν πως η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, μια ημέρα μνήμης των αγώνων του κινήματος για τα δικαιώματα των γυναικών, είναι ένα υβρίδιο μεταξύ της Γιορτής της Μητέρας και του Αγίου Βαλεντίνου. Η εμπορευματοποίηση της σημερινής ημέρας καλά κρατεί και παράλληλα είναι μια φοβερή ευκαιρία να θάψουμε τη σημασία της, ανάγοντάς τη σ’ ένα πανηγυράκι με λουλούδια, σοκολατάκια και ladies nights.
Από αύριο επιστροφή στην κανονικότητα.
Η 8η Μάρτη δεν είναι μια μέρα που γιορτάζουμε το βιολογικό μας φύλο ή τον αυτοπροσδιορισμό μας. Είναι μια παύση μέσα στην καθημερινότητα για να θυμηθούμε τον αγώνα που κάποιες ξεκίνησαν πριν από εμάς, με σημαία την ίση μεταχείριση, ίδια δικαιώματα και την ανάγκη να σταθούμε ως ισότιμοι πολίτες της ίδιας κοινωνίας κι όχι σαν υποβοηθούμενα γρανάζια της.
Η 8η Μάρτη είναι μια ετήσια υπενθύμιση να ξαναβρίσκουμε τον πυρήνα μας και να κάνουμε βήματα μπροστά, έχοντας κάτι να φέρουμε στο τραπέζι στην επόμενη συνάντηση.
Τις προάλλες διάβασα μια ανάρτηση και προσωπικό μοίρασμα της δημοσιογράφου Χριστίνας Γαλανοπούλου, η οποία καθώς ανάρρωνε ύστερα από μια δύσκολη μάχη με την υγεία της, με τα σημάδια του πολέμου να έχουν γράψει πάνω στο σώμα της, βρέθηκε να πνίγει τον θυμό και τα δάκρυά της απορροφώντας το «μίσος» μιας άλλης γυναίκας.
Το μίσος σε εισαγωγικά. Ο λόγος είναι γιατί ανάμεσα στην κακή πρόθεση που μπορεί να υπάρχει -κι αυτό δεν έχει να κάνει με το φύλο, αλλά με τον χαρακτήρα- κρύβεται κάτι πιο βαθύ: Η νοοτροπία με την οποία έχουμε γαλουχηθεί και οι αμυντικοί μηχανισμοί που έχουμε αναπτύξει για να επιβιώσουμε.
Οι προσλαμβάνουσες από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας διαμορφώνονται κι αναπτύσσονται κάθετα. Όπως θα έλεγαν και στα οικονομικά με έλεγχο της αλυσίδας αξίας και του κόστους. Κι ενώ στο σχολείο ξεκινάμε να μιλάμε για ισότητα φύλων και ευκαιρίες, καταλήγουμε να φοράμε ταμπέλες που δε ζητήσαμε.
Θυμάμαι πολύ χαρακτηριστικά μια εξαιρετικά ευφυή συμμαθήτριά μου, που είχε γίνει σαν την αρκούδα του τσίρκου, όταν κατέκτησε μια σημαντική θέση σε διαγωνισμό Μαθηματικών. «Πρωτοφανές για κορίτσι», έλεγαν όλοι. Μέσα σε τρεις λέξεις και 10 δευτερόλεπτα κατάφεραν να γκρεμίσουν μια σημαντική διάκριση.
Αυτό το διαολεμένο «πρωτοφανές» είναι ένα μοτίβο που διαμορφώνει τις ζωές μας σε κάθε στάδιο. Μας γεμίζει θυμό, μας ωθεί σε μια κούρσα όπου πρέπει -για κάποιον ηλίθιο λόγο- ν’ αποδεικνύουμε την αυταπόδεικτη αξία μας και διαμορφώνει όλη μας την κοσμοθεωρία. Κι ενώ θα έπρεπε να μας μαθαίνουν πώς να στεκόμαστε χωρίς φόβο, με αυτοπεποίθηση και με το θάρρος της γνώμης, μας δίνουν μόνο την γνώση πώς να φτιάχνουμε καλύβες για να κρυβόμαστε μέσα.
Κατάλοιπα γενεών μεταλαμπαδεύονται σαν ολυμπιακή φλόγα στην επόμενη, με όλη την απογοήτευση, τον θυμό, την καταπίεση, την υποτίμηση και βλέπουμε το παράδοξο: Μέσα σε μια κοινωνία τόσων ερεθισμάτων, ανάμεσα σε σύγχρονες γυναίκες που έχουν καταφέρει τόσα πολλά, να υπάρχει ακόμα εκείνο το φιδάκι της αμφισβήτησης.
Η αμφισβήτηση ντύνεται σχόλιο και γίνεται πολλές φορές επίθεση εναντίον εκείνης που σου μοιάζει. Εκείνης που θα αντιληφθεί το βάθος και το υπόβαθρο του κακού σου αστείου, της αρνητικής σου κριτικής και θα σου δώσει σημασία.
Γιατί ας μην γελιόμαστε: Η αποδοχή ή η απόρριψη γυναίκας προς γυναίκα χτυπάει πάντα λίγο παραπάνω μέσα μας. Ίσως επειδή μπήκαμε στα ίδια παπούτσια και περπατήσαμε σε ίδιους δρόμους. Μπορεί επειδή στο μυαλό μας έχουμε πως οι άνθρωποι που μοιράζονται κοινούς φόβους από ίδια θέση, έχουν λίγο παραπάνω κατανόηση.
Ακόμα παλεύω μέσα μου να δικαιολογήσω αυτές τις επιθέσεις. Παλιότερα τις θεωρούσα σαν μια μορφή προδοσίας προς την ίδια μας την κοινότητα. Τσαντιζόμουν με την ανάγκη να είμαστε pleasers του καθενός, εις βάρος της άλλης. Θύμωνα με εκείνες που αντί ν’ απλώσουν το χέρι να βοηθήσουν τις άλλες, τις τιμωρούσαν με συμπεριφορές απρεπείς, χυδαίες, ύπουλες και περιπαικτικές. Ακόμα το κάνω, δε θα πω ψέμματα.
Η ανακύκλωση, όμως, του μίσους δεν οδηγεί πουθενά. Γιατί, όπως, πολύ ορθά συζητούσα με μια φίλη, τα χρόνια άμυνας δεν ξεριζώνονται από τη μια μέρα στην άλλη κι ο εγκέφαλος δεν μπορεί να μπει μονομιάς από την κατάσταση «fight» στο «safe zone».
Για πολύ καιρό ακόμα θα κουβαλάμε χαρακιές. Έχουμε ευθύνη, όμως, σ’ εκείνο το μικρό κορίτσι που μας κοιτάει με θαυμασμό και θέληση να μας μοιάσει. Έχουμε ευθύνη απέναντι στην κόρη μας, στην αδερφή μας, στη φίλη μας να τους γνωρίσουμε αυτά τα σημάδια όχι ως αφορμές πολέμου, αλλά ως λάφυρα ενός γενναίου αγώνα.
Σημάδια κόπου αλλά και αγάπης, για να μπορούν εκείνες να νιώθουν λίγο περισσότερο κομμάτι του κόσμου. Έναν ασφαλή κόσμο, όπου θα μπορούν να γελούν, να ονειρεύονται, να διεκδικούν, να είναι αυτές που θέλουν.
Ο Μακιαβέλι είχε γράψει πως μια αλλαγή αφήνει την πόρτα ανοιχτή για να μπουν κι άλλες.
Ας γίνουμε καθεμία ξεχωριστά ένα κλειδί, ένα παράθυρο στη ζωή της άλλης.
Αν υπάρχει στη ζωή σας ένα κορίτσι, μια γυναίκα που νοιάζεστε κι αγαπάτε, σήμερα αντί για σοκολατάκια, δωρίστε ένα καλό βιβλίο.
Είναι μια καλή αρχή για την αλλαγή που λέγαμε.
