Αρχικά, θέλω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ.
Τον τελευταίο καιρό έχω λάβει υπέροχα σχόλια που με ενθαρρύνουν να συνεχίσω να μοιράζομαι τις σκέψεις μου. Ανάμεσά τους άκουσα το δεύτερο καλύτερο κομπλιμέντο που θα μπορούσε να μου κάνει κάποιος:
«Θα ήθελα να μάθω πώς λειτουργεί το μυαλό σου.»
Η πρώτη μου σκέψη ήταν, φυσικά, «καλή τύχη!»
Αν μπορούσα να σας ξεναγήσω εκεί μέσα, θα βλέπατε δεκάδες φαινομενικά άσχετες διαδρομές που, με έναν παράξενο τρόπο, καταλήγουν πάντα να συναντιούνται.
Κάπως έτσι ήταν και οι τελευταίες μου διαδρομές με το αυτοκίνητο. Απόλυτα καλοκαιρινές. Γυαλιά ηλίου, ένα αέρινο φορεματάκι, κρύος καφές, ο αέρας να παίζει με τα μαλλιά μου που χρύσιζαν στον ήλιο και μουσική που ταξίδευε από κέλτικες μελωδίες μέχρι podcast για… τα μιτοχόνδρια.
Μη ρωτάτε. Ούτε εγώ ξέρω πώς συνδέονται όλα αυτά.
Κάπου εκεί σκεφτόμουν ένα viral βίντεο. Ένα ζευγάρι Ρώσων ακτιβιστών είχε σκαρφαλώσει παράνομα στην κορυφή της κεραίας του Empire State Building. Εκείνος της έκανε πρόταση γάμου στα 443 μέτρα ύψος και λίγο αργότερα συνελήφθησαν.
Εντυπωσιακό; Αναμφίβολα.
Εκεί σκέφτηκα πόσο εύκολα μπερδεύουμε την αγάπη με τις μεγάλες χειρονομίες.
Γιατί η αγάπη δεν είναι η πρόταση γάμου στην κορυφή ενός ουρανοξύστη. Είναι όλα όσα συμβαίνουν όταν κατεβαίνεις από εκεί.
Είναι ο καφές που θυμάσαι πώς τον πίνει ο άλλος. Το μήνυμα «έφτασες;». Η αγκαλιά μετά από μια δύσκολη μέρα. Το «συγγνώμη» χωρίς εγωισμό. Το «σε ακούω» χωρίς να κοιτάζεις το κινητό.
Ζούμε σε μια εποχή που μας έχει μάθει να συνδέουμε την αγάπη με το εντυπωσιακό. Όσο πιο θεαματική η έκπληξη, όσο περισσότερα τα likes, τόσο πιο δυνατή θεωρείται μια σχέση.
Κι όμως, οι πιο υγιείς γάμοι και οι πιο ουσιαστικές σχέσεις σπάνια γίνονται viral.
Η ψυχολογία περιγράφει αυτές τις μικρές στιγμές ως «προσφορές σύνδεσης» (bids for connection), όπως τις ονομάζει ο John Gottman. Είναι ένα βλέμμα, ένα άγγιγμα, μια ερώτηση, ένα «κοίτα αυτό». Οι μακροχρόνιες σχέσεις δεν φθείρονται επειδή λείπουν οι μεγάλες στιγμές, αλλά επειδή σταματάμε να ανταποκρινόμαστε σε αυτές τις μικρές καθημερινές προσκλήσεις για σύνδεση.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Υπάρχουν γάμοι που φθείρονται σχεδόν ανεπαίσθητα. Μέσα στα «θα τα πούμε μετά», στα «τρέχω αυτή την περίοδο», στις συζητήσεις που διαρκώς αναβάλλονται και στις μικρές στιγμές σύνδεσης που, χωρίς να το καταλάβουν, αρχίζουν να χάνονται.
Κάπως έτσι η σιωπή γίνεται συνήθεια. Και η συνήθεια γίνεται απόσταση.
Δεν είναι ότι οι δύο άνθρωποι έπαψαν απαραίτητα να αγαπούν ο ένας τον άλλον. Είναι ότι σταμάτησαν να συναντιούνται ουσιαστικά. Να μοιράζονται τη μέρα τους, τις αγωνίες τους, τις μικρές χαρές τους. Να στρέφονται ο ένας προς τον άλλον αντί να ζουν παράλληλες ζωές.
Και τότε γεννιέται μια από τις πιο δύσκολες μορφές μοναξιάς: να νιώθεις μόνος ενώ δεν είσαι μόνος.
Το μυαλό προσπαθεί να καλύψει τα κενά. Αναρωτιέται τι άλλαξε. Αναλύει τις σιωπές, τις βιαστικές απαντήσεις, τα βλέμματα που χάθηκαν μέσα στην καθημερινότητα.
Φυσικά, υπάρχουν περίοδοι που η ζωή γίνεται απαιτητική. Οι υποχρεώσεις, η ανατροφή των παιδιών, οι δυσκολίες της καθημερινότητας αφήνουν ελάχιστο χώρο και χρόνο. Εκεί χρειάζεται κατανόηση.
Η κατανόηση όμως δεν σημαίνει να αποδεχόμαστε ότι η συναισθηματική απόσταση γίνεται ο νέος τρόπος ύπαρξης ενός γάμου.
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «αυτή την περίοδο δυσκολεύομαι» και στο να αποσύρεται κανείς από τη σχέση χωρίς να εξηγεί τι συμβαίνει. Η πρώτη στάση ζητά υποστήριξη. Η δεύτερη γεννά μοναξιά.
Οι γάμοι δεν διατηρούνται επειδή οι άνθρωποι έχουν άφθονο χρόνο. Διατηρούνται επειδή, ακόμη και όταν ο χρόνος είναι ελάχιστος, εξακολουθούν να βρίσκουν μικρούς τρόπους να λένε ο ένας στον άλλον: «Είμαι εδώ. Σε βλέπω. Δεν σε θεωρώ δεδομένο.»
Συχνά φοβόμαστε να μιλήσουμε γι’ αυτή την απόσταση, γιατί πιστεύουμε ότι έτσι θα δημιουργήσουμε πρόβλημα. Στην πραγματικότητα, η ειλικρινής συζήτηση σπάνια καταστρέφει έναν γάμο. Αντίθετα, είναι πολλές φορές η μόνη ευκαιρία να τον επαναφέρει κοντά.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο σημαντικό.
Λέμε συχνά ότι η αγάπη είναι επιλογή.
Συμφωνώ απόλυτα.
Αλλά η επιλογή αυτή χρειάζεται να γίνεται κάθε μέρα και από τους δύο.
Δεν αρκεί να αγαπά μόνο ο ένας. Δεν αρκεί να προσπαθεί μόνο ο ένας. Η αγάπη δεν είναι ένας διαγωνισμός αντοχής ούτε μια αδιάκοπη προσπάθεια να αποδείξεις την αξία σου.
Είναι παρουσία.
Είναι συνέπεια.
Είναι η καθημερινή απόφαση να παραμένεις διαθέσιμος, ακόμη και όταν η ζωή γίνεται απαιτητική.
Στο τέλος, ίσως η μεγαλύτερη μορφή αγάπης να μην είναι οι μεγάλες δηλώσεις ούτε οι εντυπωσιακές χειρονομίες.
Ίσως να είναι να φτιάχνεις κάθε πρωί τον καφέ όπως τον πίνει ο άνθρωπός σου. Να τον ρωτάς πώς πήγε η μέρα του και να περιμένεις πραγματικά την απάντηση. Να σηκώνεις το βλέμμα από το κινητό όταν σου μιλά. Να επιλέγεις, ξανά και ξανά, να στρέφεσαι προς εκείνον.
Γιατί τελικά η αγάπη δεν κρίνεται στις κορυφές των ουρανοξυστών.
Κρίνεται στις ήσυχες καθημερινές.
Στα πρωινά που κάποιος θυμάται τον καφέ σου.
Στις δύσκολες ημέρες που μένει παρών.
Στις μικρές στιγμές που κανείς δεν βλέπει.
Εκεί όπου δύο άνθρωποι συνεχίζουν, χωρίς θόρυβο, να διαλέγουν ο ένας τον άλλον.
Και αυτές είναι οι ιστορίες που ίσως δεν θα γίνουν ποτέ viral.
Είναι όμως εκείνες που αξίζουν περισσότερο να ζήσεις.
