Το σώμα μας, λένε, είναι το όχημα της ψυχής μας. Ωραία εικόνα. Αν και, αν κρίνω από τον τρόπο που οι περισσότεροι το φροντίζουμε, μάλλον συμπεριφερόμαστε σαν να έχουμε νοικιάσει ένα αυτοκίνητο που θα το επιστρέψουμε αύριο.
Θα τολμήσω όμως να πάω ένα βήμα παραπέρα. Αν ο καθένας μας κουβαλά μέσα του κάτι από το θείο, θα κάνω μια δική μου –εντελώς προσωπική και πιθανότατα αιρετική– ανάγνωση της Αγίας Τριάδας. Αν ο Πατήρ είναι η ψυχή μας και το Άγιο Πνεύμα η νόηση ή η συνείδησή μας, τότε ο Υιός θα μπορούσε να είναι το σώμα μας: αυτό που κάνει τα άλλα δύο να αποκτούν παρουσία, κίνηση και μορφή.
Δεν περιμένω να εγκριθεί η θεωρία μου από κάποια Οικουμενική Σύνοδο, αλλά ως σκέψη μού φαίνεται γοητευτική.
Η αλήθεια είναι ότι μεγάλο μέρος της δυτικής θρησκευτικής παράδοσης αντιμετώπισε το σώμα με κάποια επιφύλαξη, σαν να ήταν ο λίγο άτακτος συγγενής της οικογένειας που όλο δημιουργεί πειρασμούς. Από την άλλη, οι φιλόσοφοι δεν συμφωνούσαν ούτε μεταξύ τους.
Ο Πλάτωνας θεωρούσε το σώμα φυλακή της ψυχής και τις αισθήσεις μάλλον ύποπτες.
Ο Αριστοτέλης, αντίθετα, έλεγε ότι χωρίς σώμα δεν γνωρίζουμε τίποτα· όλος ο κόσμος περνά από τις αισθήσεις μας.
Ο Νίτσε πήγε ακόμη πιο μακριά και υποστήριξε ότι είμαστε πρωτίστως σώμα.
Και ο Μερλό-Ποντύ, αιώνες αργότερα, θα συμφωνούσε πως δεν έχουμε απλώς ένα σώμα· υπάρχουμε μέσα από αυτό.
Εσείς με ποιον είστε; Με τον Πλάτωνα ή;
Θα βάλω άλλη μία παράμετρο στο τραπέζι. Οι σύγχρονες θεωρίες για το ψυχικό τραύμα υποστηρίζουν ότι πολλές εμπειρίες δεν μένουν μόνο στη μνήμη μας αλλά εγγράφονται και στο σώμα. Μέχρι να τις επεξεργαστούμε, εκείνο συνεχίζει να τις κουβαλά, πολλές φορές πιο πιστά απ’ ό,τι το μυαλό μας. Σαν να κρατάει αρχείο χωρίς ποτέ να του το ζητήσαμε.
Και υπάρχει μια ιδέα που αγαπώ ιδιαίτερα στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο: ότι οι άγγελοι ζηλεύουν τους ανθρώπους. Όχι για τα μεγάλα κατορθώματα, αλλά για τα μικρά.
Για τη μυρωδιά του φρεσκοκομμένου καφέ.
Για μια αγκαλιά.
Για το φιλί ενός ανθρώπου που αγαπάς.
Για τη ζεστή άμμο κάτω από τα πόδια. Ακόμη και για τα δάκρυα ή τον πόνο, γιατί όλα αυτά σημαίνουν ότι είσαι ζωντανός.
Κι όμως, οι περισσότεροι από εμάς θυμόμαστε ότι έχουμε σώμα μόνο όταν αποφασίσει να κάνει… ανακοίνωση. Ένας πόνος στη μέση, ένα γόνατο που διαμαρτύρεται ανεβαίνοντας σκάλες, μια ίωση που μας ρίχνει στο κρεβάτι και ξαφνικά γίνεται ο πρωταγωνιστής της ζωής μας.
Και τότε μιλάμε γι’ αυτό ασταμάτητα. Συγκρίνουμε εξετάσεις, ανταλλάσσουμε συμπτώματα, περιγράφουμε ενοχλήσεις με μια λεπτομέρεια που θα ζήλευε και ιατρικό συνέδριο.
Γιατί όμως να θυμόμαστε το σώμα μόνο όταν φωνάζει;
Γιατί να μην το ακούμε και όταν ψιθυρίζει;
Γιατί υπάρχει και η άλλη του πλευρά. Εκείνη που μας χαρίζει την απόλαυση χωρίς να κάνει θόρυβο.
Ένα καλό φαγητό.
Η μυρωδιά του γιασεμιού ένα καλοκαιρινό βράδυ.
Η ζεστασιά του ήλιου στο δέρμα.
Μια αγκαλιά που κρατάει λίγο περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται.
Το κύμα που αγγίζει τα πόδια μας.
Ένα ποτήρι κρασί με φίλους.
Ένας πίνακας που μας κάνει να στεκόμαστε σιωπηλοί.
Μια μουσική που, χωρίς να το καταλάβουμε, μας ανατριχιάζει.
Εκείνη η υπέροχη αίσθηση, να έχεις φιληθεί τόσο που να νιώθεις τα χείλη σου να έχουν μαλακώσει!
Όλα αυτά δεν τα σκέφτεται μόνο ο εγκέφαλός μας. Τα ζει το σώμα μας.
Ίσως, τελικά, να αξίζει να το τιμούμε όχι μόνο όταν διαμαρτύρεται, αλλά και όταν συνεργάζεται τόσο διακριτικά που σχεδόν ξεχνάμε ότι υπάρχει. Να το βγάζουμε βόλτα, όχι μόνο για να κάνει βήματα, αλλά για να μαζεύει εμπειρίες. Να το αφήνουμε να χαίρεται τη ζωή μαζί μας.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, αν η ψυχή κάνει πράγματι αυτό το ταξίδι πάνω στις πλάτες του σώματος, θα ήταν λίγο άδικο να περάσουμε όλη τη διαδρομή κοιτάζοντας μόνο το ταμπλό των βλαβών και ποτέ το τοπίο.
