Μερικές φορές, το δυσκολότερο πράγμα δεν είναι να πεις “όχι”, αλλά να πιστέψεις πως έχεις το δικαίωμα να το πεις.
Ζούμε σε έναν κόσμο που σε μαθαίνει από μικρό να προσαρμόζεσαι, να μη δυσαρεστείς, να είσαι “καλό παιδί”. Κι έτσι, κάποια στιγμή, ξεχνάς πού τελειώνεις εσύ και πού αρχίζουν οι άλλοι.
Τα όρια είναι μία έννοια που γνωρίζω, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου.
“Δε θα πας εκεί”.
“Δε θα βγεις έτσι έξω”.
“Δεν είναι για την ηλικία σου αυτά”.
Όπως και στα μαθηματικά, τα όρια σού επιτρέπουν να υπάρχεις μέσα σ‘ ένα πεδίο. Το όριο μπορεί να είναι αυστηρό, ένας τοίχος που δεν μπορείς να περάσεις. Μπορεί να είναι λίγο πιο ελαστικό, ένα πεζούλι που μπορείς να σταθείς πάνω του, ή κι αν περνάς από την άλλη μια στο τόσο, δεν έγινε και τίποτα. Ή μπορεί τα όρια να είναι και ανύπαρκτα.
Αν θυμάστε από τα μαθηματικά “πεδίο ορισμού από το μείον άπειρο, στο συν άπειρο”. Με άλλα λόγια “anything goes”.
Το πρόβλημα με τα όρια είναι ότι ενώ από μικροί μαθαίνουμε να τα δεχόμαστε, όταν τα επιβάλλουν οι άλλοι σε εμάς –για εμάς– κανείς δε μας μαθαίνει ουσιαστικά, να θέτουμε τα δικά μας. Ή ακόμα κι αν μάθουμε να τα θέτουμε μεγαλώνοντας, δεν ξέρουμε πώς να παλέψουμε για να τα διατηρήσουμε ακέραια. Συνήθως γιατί μεγαλώσαμε με την πεποίθηση «ν‘ ακούμε και να κάνουμε ό,τι μας λένε» χωρίς πολλά–πολλά.
Θεωρώ ότι είναι ένα γενικότερο κοινωνικό ζήτημα, που θα μπορούσε κανείς να πει ότι ανήκει στα γενεολογικά τραύματα.
Σίγουρα στη ζωή μου το έχω δει και το έχω βιώσει.
Τα όρια πρέπει να τα σεβόμαστε, ακόμα κι όταν μας τα βάζει ένα πεντάχρονο. Αυτό το «δώσε ένα φιλάκι στη θεία» που το παιδί κουνάει το κεφάλι και λέει «όχι», κι εμείς το βάζουμε με το ζόρι, μην τυχόν η θεία παρεξηγηθεί.
Δεν είμαι ούτε κανένας παιδοψυχολόγος, ούτε καμία αυθεντία γενικότερα, αλλά μου φαίνεται απολύτως λογικός ο συνειρμός “αν δεν σέβομαι τα όρια του παιδιού μου, δε θα σεβαστεί ούτε τα δικά μου, που τα βάζω για το καλό του” και επίσης ακόμα πιο σημαντικό “αν όταν το παιδί μου βάζει όρια απέναντι σε κάποιον και με τη στάση μου το αναγκάζω να υποχωρήσει, του μαθαίνω να γίνεται χαλί να τον πατάνε ακόμα κι αν έχει δίκιο που τραβάει γραμμή”.
Σαφώς και είμαστε άνθρωποι και κάνουμε λάθη. Ειδικά στην εφηβεία, τα παιδιά μας θα μας αντιπαθούν ακόμα κι αν είμαστε τέλειοι. Ωστόσο, μπορούμε να προσπαθήσουμε να δίνουμε από νωρίς τα σωστά μηνύματα στα παιδιά.
Ο πιο απλός τρόπος; Μπες στη θέση του άλλου! Πώς θα ένιωθες εσύ αν έλεγες σε κάτι όχι; Κάτι με το οποίο ένιωθες άβολα και στο επέβαλλαν με το ζόρι για τον χ,ψ λόγο;
Με αυτή τη λογική πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιπτώσεις.
Το «όχι» είναι μία πλήρης πρόταση. Υποκείμενο, ρήμα, αντικείμενο. Δεχτείτε το. Τόσο απλά.
Συνήθως αυτοί που δε σέβονται και ξεπερνούν τα όρια των άλλων, είναι άτομα στα οποία δεν έβαλαν όρια ποτέ. Είχαν πάντα το ελεύθερο να κάνουν ό,τι γουστάρουν χωρίς κυρώσεις.
Ακόμα κι όταν ο άλλος έχει σηκώσει τείχος και υπάρχουν φωτεινές ταμπέλες που γράφουν “ΟΡΙΟ”, “FINITO”, “CAPUT”, “END OF THE ROAD”, δεν το παίρνουν το μήνυμα.
Σε όλους μας φαντάζομαι έχει τύχει κι είναι το πιο τρομακτικό πράγμα να παραβιάζουν τον προσωπικό σου χώρο. Όταν ο άλλος δεν αντιλαμβάνεται ή αγνοεί το όριο που θέτεις, δεν ξέρεις πού μπορεί να φτάσει κι αυτό είναι που σε τρομάζει.
Με τους έφηβους να είστε λίγο πιο ελαστικοί όταν ξεπερνούν τα όρια· τα ξεπερνούν όλοι οι έφηβοι έτσι κι αλλιώς κάποια στιγμή. Δε μιλάμε για extreme καταστάσεις εννοείται. Είναι κωδικοποιημένο στο DNA μας, να κάνουμε επανάσταση και να σπάμε καλούπια στα εφηβικά μας χρόνια.
Αυτή η ανωριμότητα μάς δίνει αργότερα την τροφή για σκέψη που θα διαμορφώσει τον χαρακτήρα μας, την κοσμοθεωρία μας και πολύ ύστερα το πώς θα αντιμετωπίσουμε παρόμοιες καταστάσεις, όταν τα δικά μας παιδιά έρθουν σε αυτήν την ηλικία.
Αναφέρομαι κυρίως στην παιδική ηλικία, γιατί από εκεί ξεκινάνε όλα. Εκεί θα πάρεις τη βάση για να χτίσεις χαρακτήρα και στο μέλλον να μην τρέχεις να μαζέψεις τα σπασμένα.
Μία φίλη μου, μου είχε πει την εξής κουβέντα “όταν το παιδί είναι μικρό πρέπει να του δίνεις ρίζες κι όταν μεγαλώνει πρέπει να του δώσεις φτερά”.
Ας φροντίσουμε, λοιπόν, οι ρίζες που έχουμε κι οι ρίζες που θα δώσουμε, να μην είναι ξεραμένες και σάπιες. Αν ξέρετε έστω και λίγο από κηπουρική οι σάπιες ρίζες δε θα δώσουν άνθη.
Απ‘ όλα αυτά κρατείστε αυτό:
Βάλτε όρια και ριζώστε τα πόδια μέσα στην γη. Μην αφήσετε κανέναν να τα ξεπεράσει.
Είναι απλά μαθηματικά!
