Το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα, που εντοπίζεται στα σχολεία
και κυριαρχεί στα πανεπιστήμια, είναι του «πώς θα μάθω ν’ αντιγράφω».
Στόχος
είναι οι συνεχόμενες μεταρρυθμίσεις μέχρι να βρουν τη χρυσή τομή. Όμως, την
τομή την έχουν ανοίξει κι έχουμε πέσει στη μαύρη τρύπα. Το ν’ ακολουθείς συνέχεια
τη γραμμή των μεταρρυθμίσεων δε σε βοηθά να βρεις τον σωστότερο τρόπο
εκπαίδευσης, αλλά το μόνο που κάνεις είναι ν’ αποπροσανατολίζεις και να
μπερδεύεις όσους εμπεριέχονται στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Σ’ αυτό το σύστημα, πρωτεύων ρόλο έχουν
οι μαθητές κι οι δάσκαλοι. Οι δεύτεροι, κυρίως, εφόσον είναι
εκείνοι που έχουν περάσει τα περισσότερα χρόνια τους μαθαίνοντας το πώς θα
χτίσουν γερές προσωπικότητες με προοπτική. Όμως, μόνο προοπτική δε θα χουν αυτές οι
προσωπικότητες, αν εμμένεις στα προφανή και δεν προχωράς πιο κει.
Ακούμε καθημερινά πως έγιναν σαρωτικές αλλαγές, θα γίνουν κι ούτω
καθεξής. Σε παραμυθιάζουν πως η εποχή της εκπαίδευσης παίρνει άλλη τροπή.
Πρόκειται
για ένα εκπαιδευτικό σύστημα βιτρίνα. Φυσικά και παίρνει
άλλη τροπή. Ιδρύουμε την εποχή των ρομπότ.
Δε μας νοιάζει, πλέον, ένας μαθητής ή φοιτητής, δεν έχει
τις στοιχειώδεις γνώσεις του αντικειμένου που πρέπει ν’ ασχοληθεί, αρκεί να
καλύπτει κάποιες βασικές παραμέτρους. Αυτός είναι ο τρόπος
που λειτουργούμε σήμερα. Καλύπτεις κάποια βασικά στάνταρ στο μάθημα που
εξετάζεσαι; Είσαι άριστος! Δεν μπορείς να τα καλύψεις; Απέτυχες.
Αυτό συμβαίνει κυρίως στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπου, αφού εκεί
αναφέρεσαι σ’ ενήλικα άτομα, έχεις και το ελεύθερο να τα προσβάλεις.
Γιατί, όπως είναι φυσικό, είναι αντιπαιδαγωγικό να προσβάλεις ένα
παιδί, λόγου χάριν στο σχολείο. Κι εκεί, ωστόσο, δε λείπουν τέτοια περιστατικά
από το πλάνο.
Οι φοιτητές, κυρίως, είναι εκείνοι που δουλεύουν κάθε λίγο με την
υπομονή και τις αντοχές τους, διότι, εξετάζονται σ’ ένα σωρό μαθήματα και στην
ουσία δεν τους μένει τίποτα σχετικό απ’ αυτά.
Ο καθηγητής, στις περισσότερες περιπτώσεις, θα τονίσει κάποια
συγκεκριμένα σημεία του μαθήματος που δίδαξε ή θα υπάρξει η σχετική
παραφιλολογία εντός της σχολής πως συνήθως περιλαμβάνει συγκεκριμένα θέματα
εξέτασης κάθε φορά.
Πολλά θα
ειπωθούν, πολλά θ’ ακουστούν, αλλά εσύ θα εξεταστείς στις βασικές παραμέτρους
που θέλει να πληροί ο καθένας για να θεωρείται γνώστης του εκάστοτε μαθήματος.
Από τη μία δεν ακούγεται λάθος, καθώς δεν είναι δυνατόν να
εξεταστείς στα πάντα που περιέχονται για το τάδε μάθημα. Από την άλλη, για
πολύ καιρό επικρατεί η άποψη ότι αν δε μου γράψεις κάποια συγκεκριμένα
πράγματα, δε θα επιτύχεις στην εξέταση.
Μ’ άλλα
λόγια, αν δε γίνει το δικό μου, δε θα πάρεις πτυχίο ποτέ.
Μ’ αυτό, λοιπόν, το μόνο που επιτυγχάνεται είναι να προωθείται η
μέθοδος της αντιγραφής.
Σαφώς, δεν ξεκίνησε στις σχολές και στα πανεπιστήμια, αλλά είναι
βαθιά ριζωμένη απ’ τα σχολεία, γιατί κι εκεί, λίγο-πολύ, δεν είναι μεγάλη η
διαφορά. Αφού ο καθηγητής σου έκανε ρητή την εντολή του κι εσύ δεν έχεις άλλη
εναλλακτική, δύο πράγματα σου μένουν να κάνεις για να επιτύχεις στις εξετάσεις
σου.
Είτε
αποστηθίζεις κάθε λέξη στη μνήμη σου, είτε καταφεύγεις στον δόλιο τρόπο
της αντιγραφής.
Και μετά; Και μετά πέρασες επιτυχώς το μάθημα! Μπράβο, είσαι
άριστος φοιτητής!
Ούτε τα παιδιά, ούτε οι φοιτητές, που μιλάμε για ενήλικα άτομα,
έχουν την αποκλειστική ευθύνη. Ούτε σαφώς μόνο οι
εκπαιδευτικοί ευθύνονται για την δεσπόζουσα κατάσταση.
Ο καθένας μας έχει
μερίδιο ευθύνης. Ο καθένας μας θα έπρεπε να ερευνά καθετί που
ασχολείται λίγο παραπάνω και να μη δέχεται τη μασημένη τροφή που του
δίνεται.
Φυσικά, δεν μπορούμε να τους βάλουμε
όλους στην ίδια κατηγορία γιατί, ευτυχώς, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι με
όραμα.
Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα. Αν δεν ασχοληθείς μόνος
σου με ό,τι έχεις καταπιαστεί, δε θα μπορέσεις ν’ ανταπεξέλθεις.
Πρόκειται, λοιπόν, για ένα
ανεπαρκές εκπαιδευτικό σύστημα που αλλάζουμε τα άνθη του φυτού και δε
φυτεύουμε καινούργιο.
