Στο σχολείο μάς δίδαξαν την άλφα βήτα. Μας δίδαξαν
γραμματική και συντακτικό. Μάθαμε λέξεις καθώς και τι σημαίνουν. Όμως, μάθαμε
να τις χρησιμοποιούμε σωστά; Μάθαμε να τις χρησιμοποιούμε εκεί που πρέπει;
Ας πάρουμε τα πράγματα απʾ την αρχή. Ένα παιδί μεγαλώνει
σʾ ένα περιβάλλον που οι γονείς -παρασυρμένοι ίσως από τα όνειρα και τις
προσδοκίες για το παιδί τους- μιλάνε πολλές φορές αυστηρά και σκληρά. Πολύ
σκληρά.
«Πάλι χάλια έγραψες στο διαγώνισμα. Τόσο άχρηστος είσαι;
Να διαβάζεις περισσότερο άλλη φορά. Τεμπέλη!»
Πόσες προσβολές σε μερικές μόνο προτάσεις! Λέξεις που
τρυπούν την ψυχή σαν σφαίρες. Ποιητικό; Καθόλου αν αναλογιστούμε ότι ο λόγος αποτελεί μια μορφή βίας.
Όταν κάποιος έρθει και σε χτυπήσει, θα πονέσεις, θα
βγάλεις αίμα. Μπορεί και να μείνει σημάδι. Όταν έρθει κάποιος και σε
προσβάλλει, πονάς πάλι, μόνο που αυτή τη φορά δε μένει κάποια εξωτερική πληγή
που να μαρτυρά ότι πληγώθηκες. Μένει όλο μέσα σου κι έτσι ο άλλος δε νιώθει
ενοχές γιατί δε βλέπει την πληγή σου.
«Του μιλάω έτσι για να τον σκληραγωγήσω. Για να είναι πιο
πειθαρχημένος», θα ισχυριστεί ο αυστηρός γονιός, και μπορεί όντως έτσι να
πιστεύει πως είναι το σωστό.
Πολλές φορές οι γονείς κάνουν λάθη τα οποία δε
συνειδητοποιούν πόσο ολέθρια μπορούν νʾ αποδειχτούν. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει
ακούγοντας συνεχώς τέτοιους χαρακτηρισμούς, θα γίνει ένας ανασφαλής ενήλικας μʾ
ανύπαρκτη αυτοπεποίθηση, που θα φοβάται και θα νιώθει ενοχές στο κάθε του βήμα.
Δεν είναι, όμως, μόνο οι γονείς. Είναι και τα παιδιά στο
σχολείο που σε έλεγαν «φάλαινα», τότε που είχες πάρει μερικά κιλά. Είναι
εκείνος ο ηλίθιος καθηγητής που σε ειρωνεύτηκε μπροστά σε όλους για τη μέτρια
εργασία σου, είναι ο στριμμένος εργοδότης που σου τα ʾψαλλε γιατί καθυστέρησες
να πας στη δουλειά.
Κι εσύ; Εσύ άραγε ξέρεις να μιλάς σωστά ή θα συνεχίσεις
αυτή την παράδοση που έχει στιγματίσει ψυχές και ψυχές;
«Καλύτερα να μασάς παρά να μιλάς», λέει ο σοφός λαός κι
έχει απόλυτο δίκιο. Αν είναι να πεις κάτι κακό, καλύτερα μην το πεις καθόλου. Ή
βρες κάποιον άλλο τρόπο να εκφράσεις το παράπονό σου. Πιο ευγενικό και πιο
ανθρώπινο.
Μην πεις: «Πάλι λάθος το έκανες, ρε άσχετε». Προτίμησε να
πεις: «Δεν πειράζει που το έκανες λάθος, τουλάχιστον προσπάθησες. Την επόμενη
φορά θα τα πας καλύτερα».
Κάποιος θα προσπαθήσει να δικαιολογηθεί, ισχυριζόμενος
ότι μίλησε απότομα επειδή εκείνη τη στιγμή είχε νεύρα, πράγμα ανθρώπινο. Στους
περισσότερους, αν όχι σε όλους έχει τύχει πάνω σε κάποια στιγμή έντασης να
μιλήσουν πιο απότομα. Αλλά όχι συνέχεια.
Αν επιτρέπεις συνέχεια στα νεύρα σου να ελέγχουν τη
γλώσσα σου, τότε δε σου φταίει η ένταση της στιγμής. Eπιλέγεις να το κάνεις ξανά και ξανά. Ίσως
κατά βάθος το ευχαριστιέσαι κιόλας.
Την επόμενη φορά που κάποιος θα σε βρίσει, θα σε κοροϊδέψει,
θα σε προσβάλλει, θα σε υποτιμήσει και θα σε ειρωνευτεί, μη γυρίσεις να του
απαντήσεις με τον ίδιο τρόπο. Δείξε ανωτερότητα και κρατήσου ψύχραιμος. Κανένας
εξυπνάκιας δεν μπορεί να ορίσει την αξία σου και τις δυνατότητές σου με μερικά
σχόλια και προσβολές.
Όταν, απʾ την άλλη, πρόκειται να μιλήσεις εσύ σε κάποιον,
σκέψου προσεκτικά το τι θα πεις. Μπες στη θέση του και σκέψου πώς θα
αντιδρούσες.
Πες αυτά που θα ήθελες εσύ νʾ ακούσεις, καθησύχασέ τον
και φτιάξε του τη μέρα με μερικές κολακευτικές κουβέντες. Σίγουρα το
χρειάζεται.
