Παραμονή
Χριστουγέννων σήμερα. Βραδιά χαράς, οικογενειακών τραπεζιών, ανταλλαγής δώρων.
Μοίρασμα, αγάπη και σπιτική θαλπωρή. Οι γιορτές ακόμη στην Ελλάδα είναι ημέρες
που βρίσκεσαι με την «οικογένεια». Με θλίψη γίνεται αντιληπτό ότι μόνο τότε
«προλαβαίνουμε» να βρεθούμε με τους δικούς μας.
Εδώ και
λίγες μέρες παίζεται στην τηλεόραση μια πολύ συγκινητική διαφήμιση ενόψει
Χριστουγέννων. Πρόκειται για διαφήμιση μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ στη
Γερμανία, όπου ένας παππούς αντιμετωπίζοντας την απομόνωση, που είναι πιο
έντονη στην εποχή των εορτών, σκηνοθετεί τον θάνατό του για να παραβρεθούν τα
παιδιά του σε οικογενειακό γιορτινό τραπέζι. Είναι η απόλυτη σφαλιάρα
συνειδητοποίησης του τι σημαίνει μοναξιά και Τρίτη ηλικία.
Υπάρχει πολλή μοναξιά στην Τρίτη ηλικία. Άνθρωποι στη δύση
τους, παλαίμαχοι της ζωής που δεν ευτυχούν ν᾽ απολαύσουν το υπέρτατο αγαθό: την
αγάπη και την αποδοχή των απογόνων τους.
Το τηλεφωνικό κέντρο των διάφορων κέντρων κοινωνικής
προσφοράς κι αλληλεγγύης χτυπάει άπειρες φορές μέσα στην ημέρα. Τις περισσότερες
απ᾽ αυτές είναι άτομα της τρίτης ηλικίας που αναζητούν βοήθεια. Βοήθεια στις
ανάγκες τους, στα φάρμακά τους, στη μετακίνησή τους. Βοήθεια στην εσωτερική
τους ανάγκη για επικοινωνία, για κάλυψη της ανασφάλειάς τους, της αδυναμίας
τους.
Εκατοντάδες ηλικιωμένα άτομα μένουν μόνοι τους, χωρίς
να μπορούν ν᾽ αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις της απαιτητικής, πλέον, γι’ αυτούς
καθημερινότητας αλλά και της μοναξιάς.
Σίγουρα τα προβλήματα του σύγχρονου Έλληνα τον φέρνουν μακριά
απ᾽ τις αξίες του, απ᾽ την ηθική του. Οι ρυθμοί του, οι αντοχές του, τα ψυχικά
κι οικονομικά του αποθέματα τον κρατούν μακριά απ᾽ την οικογένεια που τον
ανέθρεψε.
Νιώθει την ύπαρξη ενός ανήμπορου γονέα ως πρόβλημα προς
επίλυση και, πολλές φορές, η ανάγκη τον σπρώχνει να οδηγηθεί στην πόρτα ενός
γηροκομείου. Δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν έχουμε μεγαλώσει με το Δυτικό μοντέλο
οικογένειας. Πολλοί από εμάς έχουμε ζήσει στο θεσμό της εκτεταμένης οικογένειας
με παππού και γιαγιά να συμβιώνουν και να βοηθούν τη νεοσύστατη οικογενειακή
δομή του παιδιού τους. Νιώθουμε ακόμη την εσωτερική ανάγκη να προσφέρουμε ένα
ποτήρι νερό στον γονιό μας.
«Η μητέρα μου από τα 65 της άρχισε να εμφανίζει συμπτώματα
άνοιας. Όσο ζούσε ο πατέρας μου, τη φρόντιζε εκείνος. Όμως, τον κούρασε πολύ η
κατάστασή της. Πέθανε από καρδιά κι αυτό χειροτέρεψε τα πράγματα.
Έπρεπε ν᾽ αναλάβουμε εμείς, τα δύο παιδιά τους, την ευθύνη
της. Την πήραμε στα σπίτια μας εναλλάξ. Αυτό έφερε δυσκολίες στο καθημερινό μας
πρόγραμμα και τριβή στις σχέσεις μας.
Η μητέρα μου, 75 ετών πια, έχανε την επαφή με την
πραγματικότητα κι άρχισε να γίνεται επικίνδυνη για τη σωματική της ακεραιότητα.
Πήραμε την απόφαση να οδηγηθεί σ᾽ ένα κέντρο φροντίδας ηλικιωμένων. Ήταν ίσως η
πιο δύσκολη απόφαση της ζωής μου…..»
Την
προηγούμενη εβδομάδα σε γηροκομείο του Χαλανδρίου ένας 90χρονος άνοιξε το
παράθυρο του γηροκομείο που φιλοξενούνταν και προσπάθησε να αυτοκτονήσει. Ήθελε
μ᾽ αυτόν τον τρόπο να τιμωρήσει τα παιδιά του.
Τελικά,
τα γηροκομείο είναι πρόβλημα ή η ψυχική απόσταση απ᾽ τον ηλικιωμένο γονέα;
Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει εκεί δίπλα στη γειτονιά μας περιστατικό όπου
κάποιες «κυρίες» της αλλοδαπής που εργάζονται φροντίζοντας ηλικιωμένους, τους
βασανίζουν κι εκμεταλλεύονται την ανημπόρια τους;
Παράλληλα
οι απόγονοι απολαμβάνουν την καθημερινότητά τους, έχοντας ήσυχη τη συνείδησή
τους πως δε θα πήγαιναν ποτέ τον γονέα τους σε γηροκομείο! Ας μη
στρουθοκαμηλίζουμε άλλο πια, η απομόνωση είναι το θέμα και η εγκατάλειψη.
Η
απομόνωση που, τις περισσότερες φορές, δημιουργεί συναισθήματα θλίψης,
απογοήτευσης και παραίτησης απ᾽ τη ζωή. Όταν ένα, μέχρι πριν λίγα έτη, ενεργό
άτομο τεθεί σ᾽ αχρηστία, οι στόχοι παύουν να υπάρχουν, τα σχέδια μένουν μετέωρα
κι ανολοκλήρωτα. Παύει να ονειρεύεται. Παύει να υπάρχει.
Ο θάνατος
φλερτάρει ως ενδεχόμενο κι έρχεται όλο και πιο κοντά. Είναι ένας φόβος που σ᾽
ακινητοποιεί, σε παγώνει. Οι επιθυμίες ενός ηλικιωμένου πια τίθενται στη
δικαιοδοσία του χρόνου με την αμείλικτη ροή του.
Ζει ένα
σκληρό παρόν αναπολώντας ένα παρελθόν που ζητάει εσπευσμένα απολογισμό και
αναμένει ένα μέλλον αβέβαιο.
Τι είναι
λοιπόν ο ηλικιωμένος γονέας, παππούς, πρόγονος; Εξίσωση προς επίλυση;
Μονόδρομος εγκατάλειψης, απώλειας και απογοήτευσης;
Όχι,
σίγουρα όχι. Είναι εκείνος που στάθηκε κοντά σου, σ᾽ ανάθρεψε, σ᾽ ανέστησε.
Μπορεί να είναι κι εκείνος που σε δυσκόλεψε με τις επιλογές του και σε
στεναχώρησε.
Όπως και
να ᾽χει όμως είναι η αιτία που εσύ βρίσκεσαι στη ζωή. Γι’ αυτό και μόνο
οφείλεις ν᾽ αντιστρέψεις τους όρους και να δώσεις όχι το ζην, αλλά το ευ ζην. Μ᾽
όποιο καλύτερο τρόπο μπορείς.
Τίποτα
και κανένας δε θα έπρεπε να είναι υποχρέωση. Γιατί η υποχρέωση είναι βάρος. Η
ουσία είναι στο μοίρασμα, στην προσφορά. Μέσα απ᾽ την καρδιά σου μ᾽ αγάπη και
όχι μόνο στις γιορτές.
ΚΑΛΑ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!
