Βάσει ψυχολογίας ο
ανθρώπινος νους έχει κατασκευαστεί για να χωράει άπειρες και πολυσχιδείς
πληροφορίες, αλλά δυστυχώς ελάχιστη αλήθεια και δη τη σκληρή.
Η κοινωνική αλήθεια θα μπορούσε να παρομοιαστεί με τον καυτό ήλιο που πυρώνει τα πάντα στο
διάβα του και εμείς αναζητούμε απεγνωσμένα να βρούμε ένα καταφύγιο να προστατευτούμε
από τη λαίλαπα.
Η «δροσερή» ανάσα μας από την πνιγερή πραγματικότητα, στην
προκειμένη περίπτωση, είναι το ψέμα, το οποίο και βαυκαλίζει τη συλλογική και ατομική συνείδηση ως έννοιες
αλληλένδετες. Χωρίς το ψέμα είτε ως μια ατομική συνθήκη αυθυποβολής, είτε ως συλλογική
αφήγηση, η αλήθεια, όπως διαμορφώνεται από την κοινωνική πραγματικότητα, με
μαθηματική ακρίβεια θα μας εξάχνωνε με το εκτυφλωτικό της φως.
Για να διαπιστώσετε το γεγονός αυτό της ανθρώπινης ροπής
στο ψέμα και της αδήριτης ανάγκης μας να
χτίσουμε τις δικές μας συλλογικές και προσωπικές πλάνες και να χαθούμε μέσα σε
αυτές, δεν έχετε παρά να πείτε, για παράδειγμα, σε ένα διαδικτυακό σας φίλο ότι
δημοσίευσε ένα ψέμα ή ότι έπεσε θύμα παραπληροφόρησης. Ότι χρειάζεται, μάλιστα,
να μην εγκολπώνεται ό,τι διαβάζει ή ακούει ως μία και αδιάψευστη αλήθεια, χωρίς
πρώτα να ψάχνει την όποια πληροφορία και να προσπαθεί να τη διασταυρώνει σε όλα τα επίπεδα. Ότι είναι θεμιτό να εξετάζει
όλες τις παραμέτρους ενός θέματος.
Ποιος; Πού; Γιατί; Υπό ποιες συνθήκες; Ποιος το
επιβεβαιώνει; Ποια είναι η άλλη όψη του νομίσματος; Αν το κάνετε, η αμέσως
επόμενη αντίδραση θα είναι να σας διαγράψει ή τουλάχιστον θα το προσπεράσει με
οργή μέσα του.
Ωστόσο, το πρόβλημα είναι ότι καμία κοινωνία και κανένα
άτομο δεν κατάφερε να επιβιώσει ερειδόμενo σε ψέματα.
Απ’ την άλλη πλευρά, η ψυχανάλυση διατείνεται ότι ο
άνθρωπος μπορεί πιο εύκολα να συλλάβει το ασήμαντο από το θεμελιώδες, γιατί απλά αυτό αντέχει… η
πλειονότητα των ατόμων ασχολείται με ό,τι λιγότερο επονείδιστο, αλλά είναι θέμα
νοητικής κατασκευής και δε συνεπάγεται απαραίτητα ότι όλοι αυτοί είναι απλά αδιάφοροι
ή μικρόνοες.
Απλά δεν αντέχουν να
παρακολουθούν μόνο την αποπνικτική αλήθεια: τη βία, την τρομοκρατία, την κρίση,
την ανεργία, το ασφαλιστικό, την προσφυγιά.
Πράγματι, πολλοί δεν ξέρουν καν αν είμαστε στην Ευρώπη ή
εκτός, αν έχουμε ευρώ ή δραχμή κτλ, αν είμαστε εντός ή εκτός Σένγκεν, ποιοι
είναι οι κυβερνώντες, τι συμβαίνει με το ΔΝΤ.
Μολαταύτα, προτιμούν να δουν τι φόρεσε στο πρωινό η
Σκορδά και πώς μαγείρεψε ο Πετρετζίκης τα γεμιστά με τον κιμά. Αυτό δε σημαίνει
κιόλας ότι «δεν τους κόβει» . Και γνώση έχουν και συνείδηση. Δεν εκτοξεύτηκαν
από τον Άρη. Απλώς, σκαρφαλώνουν στη σωσίβια λέμβο του ασήμαντου, όταν το
σημαντικό δεν είναι ψυχικά διαχειρίσιμο και προκαλεί παλιρροϊκά κύματα.
Εντούτοις, μια κοινωνία μπορεί να αντέξει και να
μακροημερεύσει αν έχει ως συνισταμένη και ως οδηγό πλεύσης της την αλήθεια,
όπως αυτή εκπορεύεται και οριοθετείται από την απτή πραγματικότητα, όσο
δυσβάσταχτη κι αν είναι.
Οι άνθρωποι δε χρειάζονται φωνές, επιπλήξεις, υποδείξεις
«από καθέδρας» και ταρακούνημα για να δουν την αλήθεια κατάματα.
Keep calm, παιδιά!
Ας χαμηλώσουμε τους τόνους και ας μη βιαζόμαστε να κρίνουμε με τόση
ευκολία. Χρειάζεται, απλά να αφυπνιστούν σταδιακά ώστε αρχίσουν να κολυμπούν
στα ανοιχτά.
.
