Oι λέξεις γίνονται πληγές αόρατες.
Το bullying δεν είναι απλώς μια λέξη που συναντάμε σε άρθρα ή σε τηλεοπτικές εκπομπές. Είναι μια εμπειρία που μπορεί να στιγματίσει την παιδική ψυχή, να την κλείσει σε ένα κέλυφος φόβου και ντροπής. Δεν είναι «αθώα πλάκα», ούτε «παιχνίδι μεταξύ συμμαθητών». Είναι μια βία ύπουλη, που συχνά κρύβεται πίσω από το χαμόγελο του θύτη και τα δάκρυα που δε φαίνονται.
Φανταστείτε ένα παιδί που ξυπνάει κάθε πρωί με κόμπο στο στομάχι. Δεν ανυπομονεί για το διάλειμμα, δεν χαίρεται το μάθημα∙ σκέφτεται μόνο το επόμενο ειρωνικό σχόλιο, τη σπρωξιά στον διάδρομο, το μήνυμα στο κινητό που θα το γεμίσει ντροπή. Αυτή η αόρατη καθημερινότητα είναι το πραγματικό πρόσωπο του bullying.
Είναι οι στιγμές που ένα παιδί νιώθει μόνο του στον κόσμο, παγιδευμένο μέσα σε λέξεις που πληγώνουν πιο πολύ από οποιαδήποτε γροθιά. Κι όμως, ακόμη και μέσα σε αυτή τη σιωπή, υπάρχει ελπίδα. Η ελπίδα που κρύβεται σε ένα χέρι που απλώνεται, σε μια φωνή που λέει «είμαι εδώ», σε ένα βλέμμα που δείχνει κατανόηση και αγάπη.
Ο εκφοβισμός έχει πολλά πρόσωπα:
Σωματικός, όταν η βία γίνεται χειροπιαστή με χτυπήματα ή απειλές.
Λεκτικός, όταν οι λέξεις γίνονται όπλα πιο κοφτερά κι από μαχαίρι.
Κοινωνικός, όταν ένα παιδί απομονώνεται, αποκλείεται, γίνεται «αόρατο» μέσα σε μια ομάδα.
Ηλεκτρονικός, το γνωστό cyberbullying, που δε σταματάει στην πόρτα του σχολείου, αλλά ακολουθεί το θύμα και στο ίδιο του το σπίτι.
Η πιο επικίνδυνη όψη του όμως είναι η σιωπή.
Όταν τα θύματα σωπαίνουν γιατί ντρέπονται ή φοβούνται. Όταν οι μάρτυρες αποστρέφουν το βλέμμα, σκεπτόμενοι «δεν είναι δική μου υπόθεση». Όταν οι μεγάλοι υποβαθμίζουν το γεγονός, βαφτίζοντάς το «παιδική πλάκα». Κι έτσι η σκιά απλώνεται, μεγαλώνει, δυναμώνει.
Κι όμως, το πιο σκληρό κομμάτι του bullying δεν είναι πάντα η ίδια η πράξη, αλλά η σιωπή που την περιβάλλει. Τα παιδιά που στέκονται γύρω και δε μιλούν. Οι μεγάλοι που αδιαφορούν ή αποδίδουν την κατάσταση σε «παιδικές ζαβολιές». Κάθε φορά που κλείνουμε τα μάτια, γινόμαστε κομμάτι του προβλήματος.
Η ελπίδα όμως υπάρχει.
Βρίσκεται σε κάθε γονιό που παρατηρεί προσεκτικά τις αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού του, σε κάθε δάσκαλο που αποφασίζει να ανοίξει μια συζήτηση για τον σεβασμό και την ενσυναίσθηση, σε κάθε παιδί που βρίσκει το θάρρος να πει «αυτό δεν είναι σωστό».
Το αντίθετο του bullying δεν είναι η σιωπή. Είναι η φωνή.
Είναι η φωνή που υψώνεται για να πει «σταμάτα».
Είναι το χέρι που απλώνεται στον αδύναμο.
Είναι το χαμόγελο που λέει «σε βλέπω, δεν είσαι μόνος».
Αν θέλουμε τα παιδιά μας να μεγαλώσουν με δύναμη κι αυτοπεποίθηση, πρέπει να τους μάθουμε πως η διαφορετικότητα είναι πλούτος, πως η καλοσύνη είναι πράξη γενναιότητας και πως το να σταθείς στο πλευρό κάποιου που αδικείται είναι από τα πιο σπουδαία μαθήματα ζωής.
Το bullying δεν εξαφανίζεται με ευχές. Εξαφανίζεται με δράση, με παιδεία, με ανοιχτές συζητήσεις. Και, πάνω απ’ όλα, με αγάπη. Γιατί η αγάπη είναι το μόνο φάρμακο που γιατρεύει πληγές που δε φαίνονται.
Ως γονείς, δάσκαλοι, φίλοι, έχουμε την ευθύνη να δείξουμε στα παιδιά μας ότι δεν είναι μόνα. Να τους διδάξουμε ότι η διαφορετικότητα είναι πλούτος, η καλοσύνη είναι γενναιότητα, και η σιωπή μπροστά στην αδικία δεν είναι λύση.
Ας μάθουμε στα παιδιά μας ότι το θάρρος δεν είναι απλώς να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, αλλά και να προστατεύουν όσους δεν μπορούν να μιλήσουν.
Ας γίνουμε όλοι η φωνή που λέει «δεν είσαι μόνος», και το βλέμμα που δείχνει ότι κάποιος σε καταλαβαίνει και σε αγαπά.
